Konu anlatımı · 5-8. sınıf · LGS · TYT
Söz Sanatları Konu Anlatımı
Söz sanatları, anlatımı daha etkili kılmak için sözcüklerin gerçek anlamı dışında ya da özel bir düzenle kullanılmasıdır. Ortaokulda beş temel söz sanatı işlenir.
Burak Arslan · Türkçe Öğretmeni ve Eğitim Koçu · Güncelleme: Kasım 2026
Temel söz sanatları
| Sanat | Tanım | Örnek |
|---|---|---|
| Benzetme (teşbih) | Aralarında ilgi bulunan iki şeyden zayıf olanı güçlü olana benzetme | Elleri buz gibi soğuktu. |
| Kişileştirme (teşhis) | İnsan dışındaki varlıklara insana özgü özellikler verme | Güneş bize gülümsüyordu. |
| Konuşturma (intak) | İnsan dışındaki varlıkları konuşturma | Menekşe “Beni koparma.” dedi. |
| Abartma (mübalağa) | Bir durumu olduğundan çok büyük ya da çok küçük gösterme | Gözyaşlarından sel oldu. |
| Karşıtlık (tezat) | Zıt kavramları bir arada kullanma | Güldüren ama bir yandan da ağlatan bir hikâyeydi. |
Benzetmenin ögeleri
Tam bir benzetmede dört öge bulunur: benzeyen, kendisine benzetilen, benzetme yönü ve benzetme edatı. “Elleri buz gibi soğuktu.” cümlesinde eller benzeyen, buz kendisine benzetilen, soğuk benzetme yönü, “gibi” benzetme edatıdır.
İpucu: Konuşturmanın olduğu her yerde kişileştirme de vardır; ancak her kişileştirmede konuşturma yoktur.
Çözümlü örnek sorular
Özgün sorular
Soru 1
“Rüzgâr, ağaçların kulağına masallar fısıldıyordu.” cümlesinde hangi söz sanatı vardır?
- A) Benzetme
- B) Kişileştirme
- C) Abartma
- D) Karşıtlık
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: B · Fısıldamak insana özgü bir davranıştır; rüzgâra insan özelliği verilmiştir.
Soru 2
“O kadar çok ağladı ki gözyaşlarından sel oldu.” cümlesinde hangi söz sanatı vardır?
- A) Abartma
- B) Konuşturma
- C) Karşıtlık
- D) Kişileştirme
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: A · Gözyaşının sel olması gerçekte mümkün değildir; durum olduğundan büyük gösterilmiştir.
Soru 3
“Çocuğun elleri buz gibi soğuktu.” cümlesinde “buz” sözcüğü benzetmenin hangi ögesidir?
- A) Benzeyen
- B) Kendisine benzetilen
- C) Benzetme yönü
- D) Benzetme edatı
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: B · Eller buza benzetilmiştir; buz, nitelik bakımından güçlü olan, yani kendisine benzetilendir.
Soru 4
“Menekşe, ‘Beni koparma, burada mutluyum.’ dedi.” cümlesinde hangi söz sanatları birlikte kullanılmıştır?
- A) Benzetme – abartma
- B) Kişileştirme – konuşturma
- C) Karşıtlık – benzetme
- D) Abartma – konuşturma
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: B · Menekşe konuşturulmuş (konuşturma) ve ona mutlu olma özelliği verilmiştir (kişileştirme).
Sık sorulanlar
Kişileştirme ile konuşturma arasındaki fark nedir?
Kişileştirmede insan dışı varlığa insan özelliği verilir. Konuşturmada bu varlık ayrıca konuşur. Bu nedenle her konuşturmada kişileştirme vardır.
LGS'de hangi söz sanatları sorulur?
8. sınıf düzeyinde benzetme, kişileştirme, konuşturma, abartma ve karşıtlık öne çıkar. Sorular çoğunlukla bir dize ya da cümledeki sanatı bulmaya dayanır.
Bu konuyu birlikte çalışalım
Eksik kalan yeri bire bir derste, öğrencinin kendi sorularıyla kapatıyoruz. İstanbul'da yüz yüze, her yerden online.