dersimizvarmı? Hocaya Sor

10. sınıf Felsefe · 2. Ünite: Felsefe, Mantık ve Argümantasyon

Argüman

10. sınıf Felsefe dersinin bu konusunu kısaca özetledik; sonunda cevaplı 5 soru var.

Argüman, bir düşünceyi gerekçeleriyle birlikte ortaya koyan önermeler bütünüdür. Gerekçe olarak sunulan önermelere öncül, bu öncüllere dayanılarak varılan önermeye sonuç denir. Yalnızca bir görüş bildirmek argüman değildir; görüşün bir gerekçeye dayandırılması gerekir.

Bir argümanı değerlendirirken iki soru sorulur: Öncüller doğru mu ve sonuç bu öncüllerden gerçekten çıkıyor mu? Öncüller doğru kabul edildiğinde sonucun zorunlu olarak çıktığı argümana geçerli argüman denir. Hem geçerli olan hem de öncülleri gerçekten doğru olan argüman ise sağlam argümandır.

Akıl yürütme genelden özele ilerliyorsa tümdengelim, tek tek örneklerden genel bir yargıya ulaşıyorsa tümevarım, iki şey arasındaki benzerliğe dayanıyorsa analoji adını alır.

Akılda kalsın

  • Argüman = öncül(ler) + sonuç.
  • “Çünkü, zira” çoğu zaman öncülü; “o hâlde, öyleyse, bu nedenle” sonucu gösterir.
  • Geçerlilik argümanın biçimiyle, doğruluk önermelerin içeriğiyle ilgilidir.
  • Tümdengelimde sonuç zorunlu, tümevarım ve analojide olasıdır.

Kendini dene

5 soru

Önce cevabını yaz, sonra kontrol et.

1. “Bütün insanlar ölümlüdür. Sokrates insandır. O hâlde Sokrates ölümlüdür.” argümanının öncüllerini ve sonucunu belirtiniz.

Cevabı göster

Öncüller: “Bütün insanlar ölümlüdür.” ve “Sokrates insandır.” Sonuç: “Sokrates ölümlüdür.”

2. “Bence en güzel mevsim sonbahardır.” cümlesi bir argüman mıdır? Neden?

Cevabı göster

Hayır. Yalnızca bir görüş bildirilmiştir; görüşü destekleyen bir öncül (gerekçe) yoktur.

3. Geçerli argüman ile sağlam argüman arasındaki fark nedir?

Cevabı göster

Geçerli argümanda sonuç öncüllerden zorunlu olarak çıkar, ancak öncüller yanlış olabilir. Sağlam argüman hem geçerlidir hem de öncüllerinin tamamı doğrudur.

4. “Gördüğüm bütün kuğular beyazdı. Öyleyse bütün kuğular beyazdır.” akıl yürütmesinin türü nedir? Sonucu kesin midir?

Cevabı göster

Tümevarımdır. Sonuç kesin değil, olasıdır; beyaz olmayan tek bir kuğu sonucu çürütür.

5. “Bütün kuşlar uçar. Penguen bir kuştur. O hâlde penguen uçar.” argümanını geçerlilik ve sağlamlık bakımından değerlendiriniz.

Cevabı göster

Biçim bakımından geçerlidir; öncüller doğru kabul edilirse sonuç zorunlu olarak çıkar. Ancak “Bütün kuşlar uçar.” öncülü yanlış olduğu için argüman sağlam değildir.

Bir soru daha iste Çalışma programına ekle

Yukarıdaki sorular özgündür, dersimizvarmı? tarafından hazırlanmıştır.

Resmî kaynaklardan soru çöz

Aynı temadaki diğer konular

Bu konuda zorlanıyorsan

Bire bir derslerde eksik konuyu birlikte kapatıyor, haftalık programı öğrenciye göre kuruyoruz.

Hazırlayan: Habib Burak Arslan, Türkçe öğretmeni ve eğitim koçu
Son güncelleme: 13 Kasım 2026