dersimizvarmı9. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 1. Tema: Sözün İnceliği
Açık ve örtük ileti
9. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı dersinin bu konusunu kısaca özetledik; sonunda cevaplı 5 soru var.
Bir metinde doğrudan söylenen anlama açık ileti denir. Okur, açık iletiyi cümlelerden doğrudan çıkarabilir. Örtük ileti ise sezdirilen, satır arasına gizlenmiş anlamdır; okurun çıkarım yapmasını gerektirir.
Edebî metinler genellikle örtük iletilerle yüklüdür: Yazar, bir duyguyu ya da düşünceyi açıkça söylemek yerine imge, sembol ve olaylar aracılığıyla hissettirir. Öğretici metinlerde ise açık ileti ağırlıktadır, çünkü amaç bilgiyi anlaşılır biçimde aktarmaktır.
Akılda kalsın
- Açık ileti: doğrudan söylenen.
- Örtük ileti: sezdirilen, çıkarım gerektiren.
- Edebî metin → örtük ileti ağırlıklı; öğretici metin → açık ileti ağırlıklı.
- Sorularda “sezdirilen, çıkarılabilecek” ifadeleri örtük iletiyi sorar.
Kendini dene
5 soru
Önce cevabını yaz, sonra kontrol et.
1. Açık ileti ile örtük iletiyi tanımlayınız.
Cevabı göster
Açık ileti metinde doğrudan söylenen, örtük ileti ise sezdirilen ve çıkarım gerektiren anlamdır.
2. “Masadaki iki tabaktan biri yine boş kaldı.” cümlesinden hangi örtük ileti çıkarılabilir?
Cevabı göster
Örnek: Biri uzun zamandır gelmiyor ya da bir kayıp yaşanmış; yalnızlık ve özlem sezdirilir.
3. Edebî metinlerde örtük iletinin daha çok kullanılmasının nedeni nedir?
Cevabı göster
Okuru düşünmeye ve yorumlamaya yöneltmek, etkiyi artırmak ve metne çok anlamlılık kazandırmak.
4. Bir haber metninde hangi ileti türü ağırlıktadır? Neden?
Cevabı göster
Açık ileti; amaç bilgiyi nesnel ve anlaşılır biçimde aktarmaktır.
5. Örtük iletiyi fark etmek için okur neye dikkat etmelidir?
Cevabı göster
İmgelere, sembollere, karakterlerin davranışlarına ve söylenmeyen ama sezdirilenlere.
Bir soru daha iste Çalışma programına ekle
Yukarıdaki sorular özgündür, dersimizvarmı? tarafından hazırlanmıştır.
- ÖDSGM 9. sınıf örnek sorularMEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü
- ÖDSGM 9. sınıf öğrenme etkinlikleriMEB ÖDSGM
- ÖDSGM 9. sınıf tekrar testleriMEB ÖDSGM
- ÖDSGM 9. sınıf kazanım kavrama testleriMEB ÖDSGM
- ÖDSGM 9. sınıf çalışma sorularıMEB ÖDSGM
- 9. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabıMEB ders kitabı, PDF · ünite sonu soruları
- Türk Dili ve Edebiyatı konu-soru dağılım tablosu (2026-2027)MEB · yazılıda hangi konudan kaç soru çıkacağı
- MEBİ AYT Türk Dili ve Edebiyatı kitabıMEB OGM Materyal · konu özeti ve sorular
Aynı temadaki diğer konular
Bu konuda zorlanıyorsan
Bire bir derslerde eksik konuyu birlikte kapatıyor, haftalık programı öğrenciye göre kuruyoruz.
Hazırlayan: Habib Burak Arslan, Türkçe öğretmeni ve eğitim koçu
Son güncelleme: 13 Kasım 2026