Yazılı Sınavlar · 10. sınıf
10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Yazılı Hazırlık
10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı yazılısında ölçülen beceriler, resmî kaynaklar ve puanlama ölçütleriyle birlikte 100 puanlık özgün bir deneme yazılısı.
Yazılıda ne ölçülür?
Beceriler
- Metnin dönemini ve geleneğini, metinden hareketle belirleme
- Tema, yapı ve ahenk unsurlarını çözümleme
- Metinler arasında karşılaştırma yapma
- Metindeki düşünceyi yorumlama
- Görüş bildiren, planlı bir yazı yazma
Bu sınıfta sık işlenen başlıklar
Sınavın kapsamını okulunuzun ilan ettiği konu-soru dağılım tablosu belirler; başlıklar okuldan okula ve döneme göre değişebilir.
Deneme yazılısı
4 açık uçlu soru · 100 puan · 40 dakika
Metin ve sorular özgündür; becerileri örneklemek için hazırlanmıştır. Önce cevabını yaz, sonra puanlama ölçütünü aç.
Okuma metni
Âşık, sazını omzuna astı ve köy meydanındaki çınarın altına oturdu. Önce uzak dağları, sonra o dağların ardında kalan sevdiğini anlattı. Sözleri yalındı; dinleyenlerin her gün kullandığı sözcüklerdi bunlar. Dörtlükler aynı ezgiyle birbirine bağlanıyor, son dörtlükte kendi adını anarak sözünü bitiriyordu. Dinleyenlerden biri, “Bu türküyü dedem de söylerdi.” dedi. Âşık gülümsedi: “Söz benimdir ama artık hepimizin oldu.”
1. Metinde anlatılan gelenek hangi edebiyat geleneğidir? Metinden iki ayrıntıyla gerekçelendiriniz. (25 puan)
Puanlama ölçütünü göster
Gelenek (5): âşık tarzı halk edebiyatı. Gerekçeler (20): saz eşliğinde söyleme, dörtlüklerle kurulma, yalın dil, son dörtlükte adını anma (mahlas) ayrıntılarından ikisi.
2. Âşığın son dörtlükte kendi adını anması halk şiirinde hangi terimle karşılanır? Bu geleneğin işlevini açıklayınız. (20 puan)
Puanlama ölçütünü göster
Terim (10): mahlas (tapşırma). İşlev (10): şiirin kime ait olduğunu belirtme.
3. Âşığın “Söz benimdir ama artık hepimizin oldu.” cümlesini halk edebiyatının özelliklerini düşünerek yorumlayınız. (25 puan)
Puanlama ölçütünü göster
Tam puan: Sözlü gelenekte eserlerin dilden dile aktarıldığını, halkın ortak malı hâline geldiğini açıklayan yorum.
4. Halk şiiri ile divan şiirini ölçü, nazım birimi ve dil bakımından karşılaştıran bir paragraf yazınız. (30 puan)
Puanlama ölçütünü göster
İçerik (20): halk şiirinde hece ölçüsü, dörtlük, yalın dil; divan şiirinde aruz ölçüsü, beyit, ağır dil. Düzen, yazım ve noktalama (10).
Nasıl çalışılır?
- Kapsamı yazKonu-soru dağılım tablosundaki her satırı defterine geçir.
- Ders kitabındaki metinleri yeniden okuHer metnin konusunu, ana düşüncesini ve türünü birer cümleyle yaz.
- Etkinlikleri yazarak cevaplaAçık uçlu sorularda tam cümle kur, gerekçe ekle.
- Deneme çöz ve puanlaSüre tut; puanlama ölçütüyle kendi cevabını karşılaştır.
Sık sorulanlar
10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı yazılısında sorular nasıl sorulur?
Yazılılarda açık uçlu sorular ağırlıktadır: öğrenci bir metni okur ve cevabını kendi cümleleriyle yazar. Soru sayısı ve puan dağılımı okulun ya da MEB'in ilan ettiği yapıya göre belirlenir.
10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı yazılısına nereden çalışılır?
Önce okulun ilan ettiği konu-soru dağılım tablosuna, sonra ders kitabındaki metin ve etkinliklere, ardından MEB ÖDSGM örnek sorularına çalışılır. Son adım olarak süre tutarak bir deneme yazılısı çözülür.
10. sınıf Edebiyat yazılısına birlikte hazırlanalım
Okulun konu dağılımına göre özet föy, çalışma kâğıdı ve beş deneme yazılısı; bire bir derste öğrencinin kendi cevapları üzerinden çalışıyoruz.