dersimizvarmıKonu anlatımı · 8. sınıf · LGS · TYT
Anlatım Bozuklukları Konu Anlatımı: Anlamsal ve Yapısal Bozukluklar
Bir cümle, anlatmak istediğini açık, kısa ve doğru biçimde anlatamıyorsa o cümlede anlatım bozukluğu vardır. Bozukluklar iki gruba ayrılır: anlamla ilgili (anlamsal) ve dil bilgisiyle ilgili (yapısal) bozukluklar.
Habib Burak Arslan · Türkçe Öğretmeni ve Eğitim Koçu · Güncelleme: Kasım 2026
Anlamsal bozukluklar
| Türü | Bozuk cümle | Neden bozuk? |
|---|---|---|
| Gereksiz sözcük | Yaklaşık beş altı kişi geldi. | “Beş altı” zaten yaklaşık anlam taşır. |
| Yanlış anlamda sözcük | Bu ilacın yan etkisi çok faydalı. | “Yan etki” istenmeyen sonuçtur; olumlu anlamda kullanılamaz. |
| Anlamca çelişen sözcükler | Kesinlikle yarın gelebilirim. | “Kesinlikle” ile olasılık bildiren “-ebil” çelişir. |
| Mantık ve sıralama hatası | Bu yolu değil kamyon, otomobil bile geçemez. | Sıralama ters: “otomobil değil, kamyon bile” olmalı. |
| Deyim yanlışlığı | Bu işten elini eteğini çekti ama hâlâ yapıyor. | Deyim “tamamen vazgeçmek” anlamındadır; cümleyle çelişir. |
Yapısal (dil bilgisi) bozukluklar
| Türü | Bozuk cümle | Doğrusu |
|---|---|---|
| Özne eksikliği | Kardeşim çok çalışkan, sınıfta birinci oldu ve herkes takdir etti. | … herkes onu takdir etti. |
| Tümleç eksikliği | Arkadaşlarını çok seviyor ve sık sık görüşüyor. | … sık sık onlarla görüşüyor. (“sevmek” -i, “görüşmek” -le ister) |
| Özne-yüklem uyumsuzluğu | Ben ve kardeşim yarın sinemaya gidecekler. | … gideceğiz. |
| Olumsuzluk uyuşmazlığı | Hiç kimse ona yardım etti. | Hiç kimse ona yardım etmedi. |
| Çatı uyuşmazlığı | Toplantıya katıldı ve konuşmalar dikkatle dinlendi. | … konuşmaları dikkatle dinledi. |
Yapısal bozukluklarda en sık soru, ortak kullanılan bir ögenin diğer yükleme uymamasıdır. Cümlede birden çok yüklem varsa her yüklemin öznesini ve tümleçlerini ayrı ayrı bul.
Çözümlü örnek sorular
Özgün sorular
Soru 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Akşam yemeğinden sonra parkta yürüdük.
- B) Geri iade edilen ürünler depoya kaldırıldı.
- C) Sınav sonuçları yarın açıklanacak.
- D) Kitabı bitirince bana da verir misin?
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: B · “İade” zaten geri vermek demektir; “geri” sözcüğü gereksizdir.
Soru 2
“Hiçbir öğrenci derse geç kaldı.” cümlesindeki bozukluğun nedeni nedir?
- A) Özne eksikliği
- B) Olumsuzluk uyuşmazlığı
- C) Yanlış anlamda sözcük
- D) Çatı uyuşmazlığı
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: B · “Hiçbir” olumsuz anlamlı bir sözcüktür; yüklem de olumsuz olmalıdır: “Hiçbir öğrenci derse geç kalmadı.”
Soru 3
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tümleç eksikliği vardır?
- A) Öğretmenimize saygı duyuyoruz ve onu çok seviyoruz.
- B) Bu şehre alıştı ama hâlâ özlüyor.
- C) Kitabı okudu ve çok beğendi.
- D) Sınavı kazandı, ailesine haber verdi.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: B · “Şehre alıştı” (-e) ama “özlüyor” yüklemi “-i” hâlinde nesne ister: “… ama hâlâ memleketini özlüyor.” biçiminde eksik öge tamamlanmalıdır.
Sık sorulanlar
Anlatım bozukluğu sorularına nasıl çalışılır?
Önce bozukluk türlerini örnekleriyle öğrenin, sonra her türden en az 20 soru çözün. Cümlede birden çok yüklem varsa ögeleri ayrı ayrı bulun.
LGS'de anlatım bozukluğu çıkar mı?
8. sınıf öğretim programında yer alır ve LGS'de anlam ve dil bilgisi sorularıyla birlikte sorulabilir.
Bu konuyu birlikte çalışalım
Eksik kalan yeri bire bir derste, öğrencinin kendi sorularıyla kapatıyoruz. İstanbul'da yüz yüze, her yerden online.
Diğer konular
Hazırlayan: Habib Burak Arslan, Türkçe öğretmeni ve eğitim koçu
Son güncelleme: 13 Kasım 2026