dersimizvarmıKonu anlatımı · 9-10. sınıf coğrafya · TYT
Türkiye'nin İklimi Konu Anlatımı: İklim Elemanları ve İklim Tipleri
Hava durumu kısa süreli atmosfer olaylarıdır; iklim ise geniş bir alanda uzun yıllar boyunca görülen ortalama hava koşullarıdır. Türkiye, matematik konumu ve yer şekilleri nedeniyle birden fazla iklim tipini bir arada barındırır.
Habib Burak Arslan · Türkçe Öğretmeni ve Eğitim Koçu · Güncelleme: Kasım 2026
İklim elemanları ve etkenleri
- İklim elemanları: sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış.
- İklimi etkileyen faktörler: enlem, yükselti, denize uzaklık (karasallık), dağların uzanışı, bakı, okyanus akıntıları.
- Yükseldikçe sıcaklık azalır; ders kitaplarında genellikle her 200 metrede yaklaşık 1 °C azalma kabul edilir.
- Türkiye'de dağlar kıyıya paralel uzandığı için deniz etkisi iç kesimlere ulaşamaz; bu da iç bölgelerde karasallığı artırır.
Türkiye'deki iklim tipleri
| İklim | Yaz | Kış | Yağış | Bitki örtüsü | Görüldüğü yer |
|---|---|---|---|---|---|
| Akdeniz | Sıcak ve kurak | Ilık ve yağışlı | En çok kışın | Maki | Akdeniz, Ege ve Marmara'nın güneyi |
| Karadeniz | Serin | Ilık | Her mevsim yağışlı | Geniş yapraklı ve iğne yapraklı orman | Karadeniz kıyıları |
| Karasal | Sıcak ve kurak | Soğuk ve kar yağışlı | En çok ilkbaharda | Bozkır | İç Anadolu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu |
Marmara Bölgesi'nde bu üç iklimin özellikleri birbirine karıştığı için geçiş iklimi görülür.
Çözümlü örnek sorular
Özgün sorular
Soru 1
Her mevsim yağış alan ve yaz kuraklığı görülmeyen ilimiz aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Antalya
- B) Konya
- C) Rize
- D) Erzurum
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: C · Rize Karadeniz iklimine sahiptir ve her mevsim yağışlıdır.
Soru 2
Deniz seviyesinde sıcaklığın 20 °C olduğu bir yerde 1000 m yükseltideki sıcaklık yaklaşık kaç °C olur? (Her 200 m'de 1 °C azalma)
- A) 10
- B) 15
- C) 18
- D) 25
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: B · 1000 / 200 = 5 °C azalma olur: 20 − 5 = 15 °C.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi iklim değil, hava durumu bildirir?
- A) Akdeniz kıyılarında yazlar sıcak ve kurak geçer.
- B) Yarın İstanbul'da sağanak yağış bekleniyor.
- C) İç Anadolu'da kışlar soğuk ve karlıdır.
- D) Karadeniz kıyıları her mevsim yağış alır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: B · Belirli bir gün ve yer için verilen kısa süreli bilgi hava durumudur; diğerleri uzun yılların ortalamasını anlatır.
Sık sorulanlar
Türkiye'de neden farklı iklimler görülür?
Üç tarafının denizlerle çevrili olması, dağların kıyıya paralel uzanması, yükselti farkları ve enlem etkisi nedeniyle farklı iklim tipleri oluşur.
Maki nedir?
Akdeniz ikliminde görülen; zeytin, defne, mersin gibi kısa boylu, her mevsim yeşil kalan çalı topluluğudur.
Bu konuyu birlikte çalışalım
Eksik kalan yeri bire bir derste, öğrencinin kendi sorularıyla kapatıyoruz. İstanbul'da yüz yüze, her yerden online.
Diğer konular
Hazırlayan: Habib Burak Arslan, Türkçe öğretmeni ve eğitim koçu
Son güncelleme: 13 Kasım 2026