dersimizvarmıKonu anlatımı · 9. sınıf kimya · TYT
Atom ve Periyodik Sistem Konu Anlatımı: Proton, Nötron, Elektron Dizilimi
Atom; çekirdekteki proton ve nötronlardan ve çekirdek etrafındaki elektronlardan oluşur. Bir elementin kimliğini proton sayısı belirler.
Habib Burak Arslan · Türkçe Öğretmeni ve Eğitim Koçu · Güncelleme: Kasım 2026
Temel kavramlar
| Kavram | Tanım | Örnek: ²³₁₁Na |
|---|---|---|
| Atom numarası (Z) | Proton sayısı | 11 |
| Kütle numarası (A) | Proton + nötron | 23 |
| Nötron sayısı | A − Z | 12 |
| Elektron sayısı | Nötr atomda proton sayısına eşit | 11 |
- İzotop: Proton sayısı aynı, nötron sayısı farklı atomlar (¹²C ve ¹⁴C).
- İyon: Elektron vermiş (+) ya da almış (−) atom. Na⁺ iyonunda 10 elektron vardır.
Periyodik sistemde yer bulma
İlk 20 element için elektronlar katmanlara 2, 8, 8, 2 kuralıyla yerleştirilir. Katman sayısı periyodu, son katmandaki elektron sayısı A grubunu verir.
| Element | Elektron dizilimi | Periyot | Grup |
|---|---|---|---|
| ₈O | 2, 6 | 2 | 6A |
| ₁₁Na | 2, 8, 1 | 3 | 1A |
| ₁₇Cl | 2, 8, 7 | 3 | 7A |
| ₂₀Ca | 2, 8, 8, 2 | 4 | 2A |
| Grup | Adı | Özellik |
|---|---|---|
| 1A | Alkali metaller | Son katmanda 1 elektron; çok aktif |
| 2A | Toprak alkali metaller | Son katmanda 2 elektron |
| 7A | Halojenler | Ametal; 1 elektron alma eğilimi |
| 8A | Soy gazlar | Kararlı; tepkimeye girmeye çok az eğilimli |
Çözümlü örnek sorular
Özgün sorular
Soru 1
²³₁₁Na atomunun nötron sayısı kaçtır?
- A) 11
- B) 12
- C) 23
- D) 34
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: B · Nötron sayısı = kütle numarası − atom numarası = 23 − 11 = 12.
Soru 2
Atom numarası 17 olan klor elementinin periyodik sistemdeki yeri hangisidir?
- A) 2. periyot 7A
- B) 3. periyot 7A
- C) 3. periyot 1A
- D) 4. periyot 7A
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: B · Elektron dizilimi 2, 8, 7'dir: üç katman 3. periyodu, son katmandaki 7 elektron 7A grubunu gösterir.
Soru 3
İzotop atomlar için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Proton sayıları farklıdır.
- B) Nötron sayıları aynıdır.
- C) Proton sayıları aynı, nötron sayıları farklıdır.
- D) Kütle numaraları aynıdır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: C · İzotoplar aynı elementin atomlarıdır; proton sayıları aynı, nötron ve dolayısıyla kütle numaraları farklıdır.
Sık sorulanlar
Periyot ve grup nasıl bulunur?
Elektron dizilimini yazın: katman sayısı periyodu, son katmandaki elektron sayısı A grubunu verir (ilk 20 element için).
Soy gazlar neden tepkimeye girmez?
Son katmanları dolu olduğu için kararlıdırlar; bu nedenle tepkimeye girme eğilimleri çok düşüktür.
Bu konuyu birlikte çalışalım
Eksik kalan yeri bire bir derste, öğrencinin kendi sorularıyla kapatıyoruz. İstanbul'da yüz yüze, her yerden online.
Diğer konular
Hazırlayan: Habib Burak Arslan, Türkçe öğretmeni ve eğitim koçu
Son güncelleme: 13 Kasım 2026