dersimizvarmıKonu anlatımı · 8. sınıf İnkılap · 12. sınıf · TYT · AYT
Millî Mücadele Konu Anlatımı: Genelgeler, Kongreler, Cepheler ve Antlaşmalar
Millî Mücadele, Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan (30 Ekim 1918) sonra işgal edilen Anadolu'nun kurtarılması için Mustafa Kemal önderliğinde yürütülen bağımsızlık savaşıdır. Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) ile uluslararası alanda sonuçlanmıştır.
Habib Burak Arslan · Türkçe Öğretmeni ve Eğitim Koçu · Güncelleme: Kasım 2026
Hazırlık dönemi
| Tarih | Olay | Önemi |
|---|---|---|
| 19 Mayıs 1919 | Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı | Millî Mücadele'nin başlangıcı kabul edilir. |
| 22 Haziran 1919 | Amasya Genelgesi | “Milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.” Millî egemenlik ilk kez vurgulandı. |
| 23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 | Erzurum Kongresi | Toplanış biçimi bölgesel, aldığı kararlar ulusaldır. |
| 4-11 Eylül 1919 | Sivas Kongresi | Millî cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adıyla birleştirildi; manda ve himaye reddedildi. |
| 28 Ocak 1920 | Misak-ı Millî | Son Osmanlı Mebusan Meclisinde kabul edilen millî ant; yeni Türk devletinin sınırlarını belirledi. |
| 23 Nisan 1920 | TBMM'nin açılışı | Millî egemenliğe dayanan yeni meclis kuruldu. |
| 10 Ağustos 1920 | Sevr Antlaşması | Osmanlı Devleti'ne imzalatıldı; TBMM tarafından tanınmadı ve hiç uygulanmadı. |
Cepheler ve antlaşmalar
| Cephe | Savaşan | Sonuç / Antlaşma |
|---|---|---|
| Doğu | Ermenistan | Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920): TBMM'nin ilk uluslararası antlaşması. |
| Güney | Fransa (ve Ermeni birlikleri) | Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921): Fransa TBMM'yi tanıdı, güney cephesi kapandı. |
| Batı | Yunanistan | I. İnönü (Ocak 1921), II. İnönü (Mart-Nisan 1921), Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos - 13 Eylül 1921), Büyük Taarruz (26 Ağustos 1922) ve 30 Ağustos Başkomutanlık Meydan Muharebesi |
- Moskova Antlaşması (16 Mart 1921): Sovyet Rusya ile imzalandı; Misak-ı Millî'yi tanıyan ilk Avrupa devleti oldu.
- Kars Antlaşması (13 Ekim 1921): Doğu sınırımız kesinleşti.
- Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922): Silahlı mücadele dönemi sona erdi; Doğu Trakya savaşmadan kurtarıldı.
- Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923): Yeni Türk devletinin bağımsızlığı uluslararası alanda tanındı.
Çözümlü örnek sorular
Özgün sorular
Soru 1
“Milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.” ifadesi hangi belgede yer alır?
- A) Havza Genelgesi
- B) Amasya Genelgesi
- C) Erzurum Kongresi kararları
- D) Misak-ı Millî
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: B · Bu ifade 22 Haziran 1919 tarihli Amasya Genelgesi'nde yer alır ve millî egemenlik düşüncesini ortaya koyar.
Soru 2
TBMM'nin imzaladığı ilk uluslararası antlaşma hangisidir?
- A) Moskova Antlaşması
- B) Ankara Antlaşması
- C) Gümrü Antlaşması
- D) Kars Antlaşması
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: C · Doğu Cephesi'nde Ermenistan ile imzalanan Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920), TBMM'nin ilk uluslararası başarısıdır.
Soru 3
Sakarya Meydan Muharebesi'nin ardından Fransa ile imzalanan ve güney cephesini kapatan antlaşma hangisidir?
- A) Ankara Antlaşması
- B) Mudanya Ateşkesi
- C) Lozan Barış Antlaşması
- D) Sevr Antlaşması
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: A · Sakarya zaferinden sonra 20 Ekim 1921'de imzalanan Ankara Antlaşması ile Fransa TBMM'yi tanıdı ve güney cephesi kapandı.
Sık sorulanlar
Millî Mücadele ne zaman başladı ve bitti?
19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışıyla başlamış kabul edilir; silahlı mücadele Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922), diplomatik süreç Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) ile sona ermiştir.
Erzurum Kongresi neden ulusaldır?
Doğu illerinin temsilcileriyle bölgesel olarak toplanmış ama tüm vatanı ilgilendiren kararlar almıştır.
Bu konuyu birlikte çalışalım
Eksik kalan yeri bire bir derste, öğrencinin kendi sorularıyla kapatıyoruz. İstanbul'da yüz yüze, her yerden online.
Diğer konular
Hazırlayan: Habib Burak Arslan, Türkçe öğretmeni ve eğitim koçu
Son güncelleme: 13 Kasım 2026